2026ko abuztuaren 12a
Eguzki‑eklipse osoa
2026ko abuztuaren 12ko iluntzean, mende batean baino gehiagoan Iberiar penintsulatik ikusi ahal izango den lehen eguzki-eklipse osoa izango da.
Eguzki‑eklipse deitzen diogu Eguzkiaren argia erabat edo partzialki estaltzen den fenomenoari, Eguzkiaren eta behatzailearen artean astro bat jartzen denean. Lurretik ikusitako eguzki‑eklipseetan, Eguzkia estaltzen duen astroa Ilargia da.
Behatzailearen ikuspegitik, eguzki‑eklipseak honela sailkatzen dira: osoak, eraztundunak eta partzialak. Behatzaile batek eguzki‑eklipse oso bat ikusi duela esango du Ilargiak Eguzkiaren diskoa erabat estaltzen duenean. Hala ere, lehenengo behatzailea baino ehunka kilometro gehiago iparraldera edo hegoaldera dagoen beste behatzaile batek Ilargiak Eguzkiaren zati bat baino ez duela estaltzen ikusiko du, eta, beraz, haren kasuan eklipsea partziala izango da. Batzuetan, Ilargiak ez du Eguzkia erabat estaltzen Lurreko inolako puntutatik, eta horrelakoetan behatzaile guztientzat eklipsea partziala da.
Ohiko beste eklipse mota bat eguzki‑eklipse eraztunduna da. Kasu honetan, behatzaileak ikusten du Ilargiaren diskoak ez duela Eguzkiaren diskoa erabat estaltzen, bi astroak ondo lerrokatuta egon arren. Horren arrazoia da egun horretan Ilargia Lurretik urrunago dagoela eguzki‑eklipse oso batean baino, eta, ondorioz, haren diskoa txikiago ikusten dela Eguzkiarena baino. Horren ondorioz, Ilargiaren diskoa inguruan eraztun distiratsu bat ikusten da.
Nahiz eta ohikoa izan urte gutxiro toki berean eguzki‑eklipse partzial bat ikustea, ez da gauza bera eguzki‑eklipse oso edo eraztundun baten lekuko izatea. Espainian ikusgai izan zen azken eguzki‑eklipse eraztunduna 2005ean gertatu zen, eta azken eklipse osoa 1959an ikusi ahal izan zen, Kanarietako uharteetatik bakarrik; Iberiar penintsulatik ez zen eguzki‑eklipse osorik ikusi 1912az geroztik. Eklipseen gabezia luze hau laster amaituko da modu ikusgarrian, 2026 eta 2028 urteen artean gure lurraldeko punturen batetik ikusi ahal izango diren bi eguzki‑eklipse oso eta eklipse eraztundun bat izango baitira.
Ehun urte baino gehiagotik Espainian ikusgai izango den lehen eguzki‑eklipse osoa 2026ko abuztuaren 12an gertatuko da. Osotasun‑zerrendak Espainia zeharkatuko du mendebaldetik ekialdera, eta hainbat probintziatako hiriburuetatik igaroko da, A Coruñatik Palma de Mallorcaraino, León, Bilbo, Zaragoza eta Valentzia barne. Gure herrialdea osotasun‑zerrendaren amaieran kokatzen da; beraz, eklipsea Eguzkia horizontearen oso gertu sartzen ari denean gertatuko da, eta komenigarria izango da mendebalderantz ikuspen ona duen toki batetik behatzea.
Ia urtebete geroago, 2027ko abuztuaren 2an, beste eguzki‑eklipse oso batek Espainia zeharkatuko du. Osotasun‑zerrendak Gibraltar itsasartea mendebaldetik ekialdera zeharkatuko du, eta penintsularen hegoaldeko muturra eta Afrika iparraldea estaliko ditu, Cádiz, Málaga, Ceuta eta Melilla bezalako hiriak barne. Eklipsea goizean zehar gertatuko da, eta osotasunaren iraupen handiena Ceutan izango da, 4 minutu eta 48 segundorekin.
Azkenik, 2028ko urtarrilaren 26an, eguzki‑eklipse eraztundun bat gertatuko da, eta haren eraztuntasun‑zerrendak penintsula hego‑mendebaldetik ipar‑ekialdera zeharkatuko du, Eguzkia sartu aurretik. Sevilla, Málaga, Murcia eta Valentzia bezalako hiriek fase eraztunduna osorik ikusiko dute. Palma de Mallorcan eta Bartzelonan, berriz, fase eraztundunaren hasiera baino ez da ikusiko, Eguzkia amaitu aurretik sartuko baita. Eguzkiaren altuera baxua dela eta, eklipse honen behaketak ikuspen bikaina beharko du Eguzkia sartzen den norabidean.
Ikus daitekeenez, ez dugu aukera bakarra izango, baizik eta hiru aukera oso berezi, naturak eskaintzen digun ikuskizun ikusgarrienetako bat behatzeko. Webgune honetan eklipse berezi hauen hirukoteari buruzko datu zehatzak eskaintzen ditugu, baita fenomeno hauek osotasunean ulertu eta gozatzeko beharrezkoa den informazio eta baliabide guztia ere.
